Got Art?

(I.G. by Gerhard Richter, 1972)

Did you think this picture was a photograph when you first looked at it?

For anybody who thinks that contemporary artists can’t paint, head over to the Gerhard Richter show at Tate Modern in London.  Considered one of the most important artists in the world (he’s about to celebrate his 80th birthday, and is famous for his humour and cynicism), this retrospective picks out the key moments in his career.

Gerhard Richter, born in 1932, was one of the first German artists to reflect on the history of National Socialism, creating paintings of family members who had been members, as well as victims, of the Nazi party. Continuing his historical interest, he produced the 15-part work October 18 1977 1988, a sequence of black and white paintings based on images of the Baader Meinhof group. Richter has continued to respond to significant moments in history throughout his career; the final room of the exhibition includes September 2005, a painting of the terrorist attacks on the World Trade Centre in New York in 2001.

The exhibition ends in January, so you’ll have plenty of time to plan a city trip to London. It ‘ll be worth it.

‘The Lady of Shalott‘ (1888) is een pre-rafaëlitisch pareltje van de Brit John William Waterhouse. Het schilderij is geïnspireerd op een Viktoriaanse ballade van Alfred Tennyson, bekend van ondermeer ‘Galahad’ en ‘Sir Lancelot and Queen Guinevere’. Ook deze ballade zwemt in een Arthuriaans vijvertje vol middeleeuwse planten. Zo verhaalt ze over een opgesloten, betoverde  jonkvrouwe die slechts de werkelijkheid en het nabij gelegen Camelot mag aanschouwen in een spiegel vanuit haar toren. Zou zij uit het raam kijken dan zou de betovering worden verbroken en zou ze sterven. Maar wanneer de vrouw op een dag in de spiegel de onweerstaanbaar knappe Lancelot voorbij ziet rijden kan zij zich niet langer beheersen en kijkt om. Op het schilderij zien we hoe ze zich op een boot naar Camelot laat drijven, vlak voor ze sterft.

She left the web, she left the loom
She made three paces thro’ the room
She saw the water-flower bloom,
She saw the helmet and the plume,
She look’d down to Camelot.
Out flew the web and floated wide;
The mirror crack’d from side to side;
‘The curse is come upon me,’ cried
The Lady of Shalott.

We weten niet zo veel over de Britse John William Waterhouse (1849-1917). Men kan slechts met zekerheid zeggen dat hij als zoon van een Engels portretschilder in 1849 geboren werd in Rome, naar Londen verhuisde en daar les gaf aan de Royal Academy. Hij richtte samen met John Everett Millais het Pre-Rafaëlitische Broederschap op. Een broederschap dat zich tegen de heersende schilderkunst wilde afzetten. Ze vonden de academische schilderkunst te gestileerd en te oppervlakkig. De Pre-Rafaëlieten pleitten voor een terugkeer naar de natuur en wilden terug naar de schilderkunst van vóór de Renaissance. Ze kenmerkten zich door nauwkeurig kleurgebruik, het weergeven van details en het nastreven van een zo groot mogelijke natuurgetrouwheid en inspireerden zich vaak op grote schrijvers zoals Shakespeare of Dante.

Waarom #49: Mooie kleuren. De blik van een verleidelijke, zelfbewuste jonge vrouw die haar eigen lot bepaalt, en de gevolgen van haar daden onder ogen ziet. Ontroerend gegeven.

Elke donderdag telt Got Art af naar het mooiste schilderij. Deze top vijftig onthoudt zich immer van elke protocolaire vorm van kunstwetenschap, en is dus gerust subjectief en daarmee ook volstrekt overbodig te noemen.

Het verschrikkelijke monster dat Teleurstelling heet ademt nu eenmaal regelmatig in de nek van bekende kunstwerken. Bewijs: zoek één persoon die een bezoek aan de Mona Lisa de moeite waard vond. Juist, ja. Als ik terugdenk, wat ik overigens regelmatig doe, aan mijn bezoek aan de Sixtijne Kapel was het niet zo zeer dat de kunst niet opkon tegen mijn hoge verwachtingen. Nee, het was meer de totaalervaring die voor de uiteindelijke ontgoocheling zorgde. De magie van de plek in Vaticaanstad werd als een kuikentje tegen een dartboard gegooid door de honderden opeengeprakte zwetende, schuifelende toeristen, intolerante beveiligingsagenten en een verschrikkelijk audiobandje dat in alle talen afriep dat je geen foto’s mocht nemen.

Geef mij dan maar deze Virtuele Sixtijne Kapel, waar je tenminste op je gemakje kan rondkijken en inzoomen. Bijzonder grote aanrader.

Een tijdje terug  hebben wetenschappers de stoffelijke resten van mijn schilderige held Caravaggio geïdentificeerd. Dat deden ze aan de hand van resten die werden teruggevonden in de crypte van de kerk van het Toscaanse stadje Porto Ercole. Caravaggio stierf 400 jaar geleden, in 1610, in Maremma, een streek in het zuiden van Toscane. Wellicht was malaria de doodsoorzaak. Hij werd begraven op het kerkhof van Porto Ercole, maar in 1956 werd zijn stoffelijk overschot overgebracht naar de crypte van de kerk.

In dat havenstadje kunnen kunstliefhebbers nu een aparte kijk nemen op Caravaggio. De stoffelijke resten van de schilder, bewaard in een rechthoekige kristallen urn, zijn er nu tentoongesteld voor het publiek alvorens hij  ”een waardige begraafplaats” krijgt.

Modern Rome – Campo Vaccino (1839)

Het indrukwekkende ‘Modern Rome – Campo Vaccino’ van de Britse schilder Joseph Mallord William Turner (1775 tot 1851) is in Londen voor een recordbedrag onder de hamer gegaan. Het schilderij behoorde lang tot de vaste collectie van het Modern Tate maar werd nu toch verkocht, en daar had het Getty Museum in Los Angeles maar liefst 35,7 miljoen euro voor over. Terecht.

Turner, die het helaas niet meer mee kan maken, breekt hiermee zijn persoonlijk record, wat daarvoor nog op 25 miljoen euro stond.

De schilder Vincent van Gogh had, al lang voordat hij kunstenaar werd, een grote liefde voor de avond en de nacht. Hij associeerde die met geborgenheid en poëzie, en terecht vind ik. Vincent werkte ook graag in de donkere uren; ze gaven hem energie en inspiratie. Nadat hij in 1880 besloten had om kunstenaar te worden, kregen avondschemering- en nachteffecten een vaste plaats in zijn werk.

Daarom organiseert het Van Gogh Museum nog tot 7 juni in samenwerking met het Museum of Modern Art in New York de indrukwekkende tentoonstelling ‘Van Gogh en de kleuren van de nacht‘. Met dat thema als rode draad door zijn oeuvre, worden op de tentoonstelling beroemde werken uit internationale collecties getoond. (De sterrennacht, Eugène Boch, een reeks van drie zaaiers bij ondergaande zon, De aardappeleters, …)

Meer dan 365 jaar na het schilderen van De Nachtwacht is de identiteit bekend van de schutters. Historicus Bas Dudok van Heel heeft na jaren van onderzoek in archieven en boedelinventarissen vastgesteld wie wie is op het beroemde schilderij van Rembrandt.

De twee hoofdpersonen, kapitein Frans Banning Cocq en luitenant Willem van Ruytenburgh, waren wel al bekend. Omstreeks 1715 werd een schild met namen toegevoegd aan De Nachtwacht, achttien in totaal. Dudok van Heel ging op zoek naar de mensen achter die namen. Hij onderzocht hun families, hun welstand en hun zakenrelaties. Hij vond zelfs in boedelinventarissen bepaalde stukken kleding en uitrusting die op het doek zijn afgebeeld. Dit alles legde hij naast de leeftijden van de schutters in 1642, het jaar dat het schilderij werd voltooid.

In Londen is het enige portret van William Shakespeare aan het publiek voorgesteld. Het is het enige overgebleven schilderij dat tijdens zijn leven werd geschilderd. Het portret is zes jaar voor zijn dood in 1610 gemaakt toen Shakespeare 46 jaar was. Het portret was onderdeel van de privécollectie van een kunstconservator. Eén van zijn voorvaderen trouwde ooit met de achterkleindochter van iemand bij wie Shakespeare nog een schuld had staan. Pas toen hij een ander portret van Shakespeare zag, besefte hij wat hij in zijn bezit had. De enige twee andere waarheidsgetrouwe afbeeldingen van Shakespeare dateren van na zijn dood.

De grootste plafondschildering van Vlaanderen, ‘De goden op de Olympusberg‘, is klaar om gerestaureerd te worden. Maandag hebben medewerkers van Erfgoed Vlaanderen het kunstwerk van 65 vierkante meter een grondige poetsbeurt aan de achterzijde gegeven. Hierna zullen experts het doek reinigen, retoucheren en een beschermingslaag aanbrengen. De hele restauratie zal een vijftal maanden duren.

Enkele maanden geleden werd de plafondschildering uit zijn normale rustplaats in de Hofkamer in Antwerpen gehaald, waar het werk al 226 jaar hing. Drie katrollen trokken het gevaarte maandag op een houten plateau recht. Het is de bedoeling dat de plafondschildering op termijn terugkeert naar De Hofkamer. Daarvoor moet dat beschermde gebouw zelf eerst nog volledig gerenoveerd worden. De restauratie van het schilderij op zich kost 90 000 euro. In de restauratie van De Hofkamer wordt 1,5 miljoen euro geïnvesteerd.

Het meesterwerk Diana en Aktaeon van de Italiaanse renaissanceschilder Titiaan zal in Groot-Brittannië toch toegankelijk blijven voor het grote publiek. De National Galleries van Londen en Schotland zijn erin geslaagd bijna 56 miljoen euro bijeen te krijgen voor het schilderij. Een groot deel van de giften kwam van de Schotse regering en de musea zelf, maar er waren ook veel donaties van gewone burgers.

Het werk is al tweehonderd jaar te bewonderen in afwisselend de Schotse National Gallery in Edinburgh en de National Gallery in Londen. Het schilderij stamt uit de omvangrijke Bridgewatercollectie van de hertog van Sutherland, die de collectie gedeeltelijk wil verkopen. Mogelijk was het meesterwerk dan in een privéverzameling terechtgekomen. De hertog wilde het schilderij aan het museum verkopen voor een derde van de marktwaarde.