Got Art?

Negen dagen lang, van vrijdag 23 november tot en met zaterdag 1 december, kun je in Nijmegen en Arnhem terecht voor Wintertuin, het grootste Nederlandse literatuurfestival. Het festival start met een gesprek tussen Harry Mulisch en wetenschapper Robbert Dijkgraaf. Wintertuin biedt dit jaar meer dan dertig programma’s, voorstellingen en concerten op zes podia in de twee Gelderse steden. Er doen ruim honderd schrijvers, kunstenaars, acteurs, denkers en dichters aan mee.

Op 27 november brengen zeven Nederlandse muzikanten ode aan de overleden Belgische schrijver en dichter Hugo Claus. De musici hebben zijn liefdesgedicht ‘Nu nog’ op muziek gezet en er een popsong van gemaakt. Het zingen van poëzie (‘Poetracks‘) is een belangrijk onderdeel van het festival. Nadat tijdens eerdere edities al poëzie van Gerard Reve, Harry Mulisch en W.F. Hermans op muziek is gezet, is nu Hugo Claus aan de beurt. “Deze bijzondere Poetracks is een sfeervol eerbetoon aan de grootmeester en tegelijkertijd de geboorte van prachtige nieuwe liedjes“, zegt het festival op zijn website.

De muzikanten zijn Maurits Westerik (GEM), Fuck the Writer (Emil van Steenwijk), Jeroen Zijlstra, Bert Ostyn (Absynthe Minded), Torre Florim (De Staat), Miss Montreal (Sanne Hans) en Anneke van Giersbergen, die nu in de nieuwe band Aqua de Annique zit.

en een roos naar de zangeres. Het is de naam van een absurd festival in Rotterdam, waar elke donderdag van de maand augustus schrijvers voorlezen uit eigen werk, en vervolgens, ter beloning, bekogeld worden met tomaten.

De Vlaamse schrijver Christophe Vekeman krijgt er geen genoeg van en staat dit jaar voor de vijfde keer op het met-tomatenvruchtvocht-beklede podium. “Hoe scherper je bent, hoe meer tomaten je naar je hoofd krijgt.” Als je nu denkt dat zulke sadistische trekjes niet in je aard liggen, wees dan niet ongerust: de schrijvers zullen er wel voor zorgen dat je alsnog de tomaat ter hand neemt. In opdracht van het festival hebben de zestien, dappere, deelnemers namelijk zo beledigend mogelijke teksten geschreven. “Normaal gesproken voel je je schuldig als je zo kwetsend bent,” legt Vekeman uit, “maar nu kan het publiek zich verdedigen. Vroeger werd je alleen bekogeld als iets echt ondermaats was. Nu is het juist de bedoeling die tomaten uit te lokken door zo ‘slecht’ mogelijk te zijn. Het is eigenlijk een vreemde paradox.”

Het literair festival is dus vooral bedoeld om keurige schrijvers, een kans te geven om bot uit de hoek te komen. Toen ik het concept hoorde dacht ik, welke schrijver gaat er nu mee instemmen vrijwillig bekogeld te worden, maar het festival slaagde er toch in om grote namen te strikken: Kristien Hemmerechts, Ernest van der Kwast, Luc De Vos, Sakia De Coster, … (Klik hier voor de volledige agenda)

In schril contract met de avonden vol fruitgegooi, zingt operazangeres Claudia Patacca meeslepende aria’s. Voor haar geen tomaten, maar uitsluitend rozen. Vekeman: “Als publiek maak je nooit zo’n intensief contact met podiumkunstenaars mee. Normaal gesproken lacht het publiek om een grapje of wordt het stil van een emotioneel stuk, maar nu hoeft het niets op te kroppen. Je hoeft na een avond Gooi een tomaat in ieder geval niet meer naar de therapeut.”

Ik denk dat vele mensen met mij instemmen als ik zeg dat ik het betreur dat Kristien Hemmerechts reeds geweest is.

Ik wil naast je slapen en je boodschappen doen en je tassen dragen en je vertellen hoe graag ik bij je ben. En ik wil verstoppertje spelen en je mijn kleren geven en je vertellen dat ik je schoenen mooi vind en op de trap zitten terwijl je een bad neemt en je nek masseren en je voeten kussen en je hand vasthouden en wat te eten halen en het niet erg vinden dat jij het opeet en over de voorbije dag pra-ten en je brieven typen en je dozen dragen en lachen om je paranoia en je cd’s geven die je niet eens beluistert en uitstekende films bekijken en miserabele films bekijken en zeuren over de radio foto’s van je maken terwijl je slaapt en opstaan om koffie voor je te zetten en koffiekoeken en pistoleetjes voor je te halen en koffie drinken om middernacht en je mijn sigaretten laten stelen en nooit een vuurtje kunnen vinden en je vertellen over het tv-programma dat ik de avond voordien heb gezien en je naar de oogkliniek brengen en niet lachen om je grappen en ‘s morgens naar je verlangen, maar je nog even laten slapen en je rug kussen en je huid strelen en je vertellen hoeveel ik hou van je haar je ogen je lippen je nek je borsten/borstkas je kont je – en op de trap zitten roken tot je buurman thuiskomt en op de trap zitten roken tot jij thuiskomt en me zorgen maken als je laat bent en verbaasd zijn als je vroeg bent en je zonnebloemen geven en naar je feestje gaan en dansen tot het zwart wordt en spijt hebben als ik fout ben en blij als je me vergeeft en naar je foto’s kijken en wensen dat ik je altijd al zou hebben gekend en je stem horen in mijn oor en je huid voelen op mijn huid en bang worden als je kwaad bent en je oog rood wordt en je andere oog blauw en je haar naar links en je gezicht Aziatisch en je vertellen dat je betoverend bent en je vastpakken als je angstig bent en geil worden als ik je ruik en je ergeren als ik je aanraak en smelten als je glimlacht en ka-potgaan als je lacht en je vertellen over de/het boomengelbetroverdebosmeisje/jongen die de oceaan overvloog omdat zij/hij van je hield en een katje voor je kopen waarop ik dan jaloers word omdat het meer aandacht krijgt dan ik en slecht Duits met je spreken en nog slechter Hebreeuws en nog een keer met je vrijen om drie uur in de ochtend en proberen proberen proberen op een of andere manier iets, iets mee te delen van de overweldigende onsterfelijke bedwelmende onvoorwaardelijke alomvattende hartverrijkende onophoudelijke liefde die ik voor je voel. (Sarah Kane)

De selexyz debuutprijs is dit jaar gewonnen door Maarten Schinkel. De economieredacteur van het NRC handelsblad, die eerder voor de Quote werkte, ontving voor zijn debuut Drie naast eeuwige roem 10.000 euro. Drie gaat over een wetenschapsjournalist die uitgenodigd wordt een bijzonder experiment van dichtbij mee te maken. Hij raakt verstrengeld in de heroinescene van de grote stad, sterrendom en zichzelf, een manier van leven die tussen hem en zijn vrienden komt te staan. De hamvraag is: Kiest hij voor zijn oude vrienden of juist voor de wereld waar hij ingerold is?

Schinkel streef de andere genomineerden, overigens allemaal vrouwen, voorbij. De jury vond zijn roman helder van verteltoon en bovendien ingenieus van opzet. “Het is een enerverende bespiegeling op de tijdgeest”, aldus de jury. Schinkel bedankte tijdens de prijsuitreiking zijn collega’s en meelezers voor hun hulp tijdens het schrijven. “Geloof het of niet, maar de redactrice heeft nog 1200 fouten uit het manuscript verwijderd voordat het is gepubliceerd.”

Nederlanders lezen het liefst misdaadromans. Zowel klanten van de boekhandel als bibliotheekleden geven aan dat een kwart van de boeken die zij lezen tot dit genre behoort, maakte directeur Henk Kraima van de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek bekend bij de presentatie van de Maand van het Spannende Boek. “Spannende boeken worden het meest gekocht, het meest geleend en het meest gelezen”, aldus Kraima.

Het spannende boek, of de thriller, vind ik persoonlijk helemaal niks. Zowel de films als de boekvorm bezorgen me nachtmerries(wat dat betreft ben ik echt een klein kind), maar voor de stalen zenuwen onder ons toch wat meer informatie over dit leesfestijn. De Maand van het Spannende Boek viert in juni namelijk haar 20e verjaardag. Het thema van dit jaar: Wetenschappers tegen de Misdaad.
Overal in Nederland zijn activiteiten op been gesteld, zoals een spannende-boeken-omruil-dag op 4 juni in Utrecht, een geschenkboek van Karin Slaughter bij aankoop van tenminste 12,50 aan Nederlandstalige boeken en fikse NS-korting wanneer je een spannend boek leent bij de bieb. Ook is er op 3 juni een heuze Avond van het Spannende Boek in de Melkweg in Amsterdam, waar naast een Plot battle(3 auteurs strijden om het beste plot) ook een CSI-presentatie zal worden gegeven door een forensisch expert.

Thrillerfans, leef u uit!

Het houdt niet op met klassiekers regenen bij Sotheby’s. Na de eindeloze lijst schilderijen van grootmeesters, wordt vandaag ook het enige bekende, volledige met de hand geschreven manuscript van het beroemde Surrealistisch Manifest geveild. De verwachte opbrengst schommelt tussen de 300 000 en 500 000 euro, waarvoor je toch al een aardig huis vindt.

Het Surrealistisch Manifest werd in 1924 neergeschreven door de Franse schrijver André Breton en stippelt de grondgedachten uit van wat uitgroeide tot één van de invloedrijkste en vernieuwende kunststromingen van de twintigste eeuw. Het manuscript van het manifest komt uit de verzameling van Breton’s eerste vrouw, Simone Collinet.

Het Surrealistisch Manifest is niet het enige manuscript dat vandaag onder de hamer zal gaan. Naast nog enkele manuscripten, boeken en foto’s van Breton zelf worden ook handschriften van andere bekende Franse schrijvers en/of dichters -Nerval, Dumas, Flaubert, Verlaine, de Beauvoir, Gide, Atraud, Eluard geveild. Allen daarheen.

Update 24 mei: Het manifest bracht 3,2 miljoen euro op, (exclusief kosten). De nieuwe, vast trotse, eigenaar is de Franse verzamelaar Gérard Lhéritier, stichter van het Musée des lettres et manuscripts in Parijs.

2008 is een zwart jaar geworden voor literatuurland. Na Hugo Claus, Angèle Manteau en J.J. Voskuil verliest het nu ook Willem Brakman.
Brakman, een paradepaardje van de uitgeverij Querido, overleed donderdag op 85-jarige leeftijd in de gemeente Enschede. De schrijver won 3 literaire prijzen, (de Lucy B. en C.W. van der Hoogt-prijs, de F. Bordewijkprijs en de P.C. Hooftprijs) en laat een groot, veelgeprezen oeuvre na. Brakman schreef meer dan 51 romans, novellen en verhalen, waarmee hij een van de meest productieve naoorlogse schrijvers van Nederland was.

‘Belazerd en bedrogen.’ Zo zegt schrijver Jeroen Brouwers zich te voelen nu besloten is om het geldbedrag dat verbonden is aan de Prijs der Nederlandse Letteren van 16.000 naar 40.000 euro te verhogen.

Jeroen Brouwers had de prijs vorig jaar gekregen maar geweigerd, omdat het prijzengeld niet in overeenstemming zou zijn met het prestige van de onderscheiding. De argumenten van Brouwers vielen duidelijk niet in dovemansoren bij cultuurminister Bert Anciaux.
Na overleg met zijn Nederlandse collega Ronald Plasterk werd onlangs besloten om het prijzengeld gevoelig te verhogen tot 40.000 euro. Tot grote teleurstelling van Brouwers is het nieuwe reglement echter pas van kracht in 2009, als er opnieuw een Prijs der Nederlandse Letteren wordt uitgereikt. “Ik voel me belazerd”, aldus Brouwers.

Gisteren maakte uitgeverij Van Oorschot bekend dat schrijver en volkenkundige Johannes Jacobus Voskuil afgelopen donderdag 1 mei in zijn woning in Amsterdam is overleden. Net als collega-schrijver Hugo Claus koos Voskuil zelf voor zijn einde na een, volgens zijn echtgenote Lousje Voskuil-Haspers, “moedig gedragen ziekte”. Hij werd 81 jaar.

Voskuil verwierf grote bekendheid met ‘Het Bureau’. Een monumentale romancyclus bestaande uit zeven delen waarin hij zijn dertigjarige loopbaan bij het Meertens Instituut beschrijft. Hiervan maakte de Nederlandse omroep NPS een aantal jaar geleden nog een hoorspelserie die nog tot 27 mei via internet te beluisteren is.

Aanstaande donderdag zal Voskuil worden begraven op de begraafplaats Oud Eik en Duinen in zijn geboorteplaats Den Haag.

Maandagochtend is uitgeefster Angèle Manteau overleden, de vrouw die onder meer Louis Paul Boon, Jeroen Brouwers en Jef Geeraerts ontdekte. Ze werd 97 jaar oud. Ze sukkelde al enige tijd met haar gezondheid.
Angèle Manteau werd in 1911 in Dinant geboren en studeerde scheikunde aan de ULB. In 1938 richtte ze de uitgeverij Manteau op, die ze veertig jaar zou leiden. De uitgeverij werd onder meer bekend voor haar vele literaire vertalingen. In 1986 kreeg Manteau van koning Boudewijn de titel van Barones en in 2003 ontving ze de Gouden Penning van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten. Daarmee werd ze geprezen voor haar uitzonderlijke loopbaan waarin ze een belangrijke bijdrage leverde tot de aanmoediging en de verspreiding van de wetenschap en van de kunst.