Erwin Olaf te Den Haag
20 Oct
Op de dag dat de Thalys en een Intercity elkaar kortstondig ontmoetten en zo Den Haag bijna onbereikbaar maakten, bezocht ik Rain Hope Grief & Fall , een overzichtstentoonstelling met vers werk van Erwin Olaf.
In tegenstelling tot het eerdere werk van Olaf, wat zich kenmerkte door extravagantie en een grote mate van digitale nabewerking, is het nieuwe werk opvallend ingetogen. Olaf zelf zegt daarover dat hij nu eindelijk zichzelf is. En naar zijn woorden moeten we het daar maar mee doen. Is dat teleurstellend? Zeker niet. We worden getrakteerd op vier series, die chronologisch zijn opgesteld.
In Rain krijgen we te maken met mensen in een schijnbaar perfecte omgeving, met een saluut naar de technicolor jaren ’50. Het kleurgebruik, de perfectie waarmee de foto’s gemaakt zijn, de omgevingen, alles is ‘af’. In elke serie vangt Olaf zijn figuren in een bepalend moment. In Rain -waar een overeenkomst is dat er op elke foto ergens regen op een ruit valt- lijken de figuren vastgezet in een moment van besef ‘dit is het en hier zal ik het mee moeten doen’, een besef dat ze niet in het perfecte plaatje passen. Vluchten uit deze perfecte werelden lijkt onmogelijk.
In Hope zien we het moment dat de gedachte plaatsvindt, maar er nog niet tot actie wordt overgegaan. In Grief is er het ogenblik vóór de reactie te zien. Mensen hebben zich mooi gemaakt voor een ander, maar die ander zal niet meer komen.
Na het bekijken van de eerste 3 series, eindig je in een verduisterde zaal, waar een reeks portretten hangt van jong volwassenen en stillevens van planten.De modellen zijn erg mooi, ware het niet dat ze net even hun ogen afwenden, hun mond vreemd houden. Het klopt net niet. De foto’s van Fall lijken te zeggen: ‘het zou heel mooi kunnen zijn, dit portret, maar dat moment van schoonheid is net voorbijgegaan’. Schoonheid is een ogenblik, en dat ogenblik is vergankelijk.
In een interview zegt Olaf: ‘Ik ben nu een heel andere man, veel minder boos en onzeker. Ik ben nog steeds dol op de diversiteit van de mensheid en het nachtleven, maar voel een andere agressie.’
Ik vraag me af of het agressie is die uit dit nieuwe werk spreekt. Het lijkt eerder een berusting. Een besef dat het perfecte zeker te ensceneren is – Olaf doet het zelf met zijn foto’s; elk detail is doelbewust gekozen – maar dat een plek hebben in zo’n perfect plaatje je isoleert, je gevangen houdt. Hoop, verdriet en eenzaamheid worden zo uitgepuurd tot foto’s, die zich uiteindelijk in je ziel naar binnen boren.
Rain Hope Grief & Fall is tot en met 28 januari 2009 te zien in het Fotomuseum te Den Haag