Got Art?

Dat de Hoge School voor de Kunsten Utrecht faculteit Theater ook wel eens talent levert bewijst niemand minder dan Eric Koller. De Limburger heeft sinds zijn afstuderen in 1997 niet stilgestaan. Hij won het groninger Cabaret Festival, de Wim Sonneveld prijs en zelfs de prijs voor de beste acteur op het Theaterfestival Brno in Tsjechie. Afgelopen zaterdag ben ik deze cabaretier gaan zien in het Vondelpark openlucht theater. Daar speelde hij korte scenes uit zijn oude (Fool Koller) en nieuwe (Hippopotomonstrosesquipedaliofobie (angst voor lange woorden)) voorstelling. Het is geen mime, het is geen cabaret, het is geen theater, en toch is het dat allemaal wel. Eric Koller heeft een geheel eigen, beeldende en expressieve vorm van theater-mime-cabaret ontwikkeld, die ontroerd en aan het lachen brengt. Die een clowneske parodie is, die inzoomt op de kleinste details. Die een zaal vol volwassenen ‘JAN KLAASSEN!’ laat roepen, die stuntelig is, warm, herkenbaar. Sommige vergelijken hem met John Cleese en Mr. Bean, maar daar ben ik het niet mee eens. Want Koller is behalve een stuntelaar vooral heel beeldend. Zo kwam hij in de eerste scene op in een gigantisch rond wit pak, verkleed als tennisbal, en laat hij zich heen en weer schieten over het podium. Je perspectief verandert, je zoomt automatisch in op de scene en het wel en wee van deze tennisbal. En dat doet Eric Koller anders dan Mr. Bean. Hij laat je dingen vanuit een nieuwe hoek zien. Hij laat je anders kijken. Maar bovenal: Hij werkt op de lachspieren.

Eric Koller staat 4, 5 en 6 november in de Kleine Komedie te Amsterdam en doet vanaf eind november dit jaar ook België aan.

Een laatse noot: Ik zag Koller in het Vondelpark Openluchttheater. Dit theater vormt de haven voor een jaarlijks terugkerend festival in het Vondelpark te Amsterdam waar men gratis naar grootse artiesten kan kijken. Het programma van het Openluchttheater is de hele zomer gevuld met (muziek)theater, dans, cabaret en concerten, en is wat mij betreft een van de leukste festivals van Amsterdam. Helaas dacht de Amsterdamse Raad van de Kunsten daar niet zo over. Zij gaven het festival een negatief advies (wellicht omdat het niet winstgevend is?) wat betekent dat het festival volgend jaar bijna geen geld meer krijgt. Zo weinig geld, dat we het festival na dit jaar niet meer terug zien. Zo weinig geld, dat het festival zijn deuren sluit.

Maar er is nog hoop. De gemeenteraad neemt in oktober zijn besluit, en tot die tijd verzamelt het Openluchttheater zoveel mogelijk stemmen om dit besluit tegen te gaan. Laat ook je stem horen en help het Openluchttheater!

Toen ik vandaag wat boeken uitzocht voor mijn vakantie, kwam ik een dichtbundel van Hugo Claus tegen. Claus toont zich wederom bekwaam in het maken van knittelverzen. Pardon? Knittelverzen, rijmende poëzie met een onregelmatig vormprincipe. Soms rijmen twee, soms meerdere verzen op elkaar en het aantal lettergrepen wisselt per zin. Een vorm waar ook Paul van Ostaijen en Toon Tellegen zich vaak aan waagde. Claus, meester van ritme, beeldspraak en het knittelvers, levert u een donker gedicht vol zee, strand en branding. Lees en huiver:

Op een eiland

Rots en kraters. Naar buiten kraken
door koralen padden, garnalen, darren en krabben.

Een Godsgericht zou passen hier, mijn lief,
met ons onderzeegeweer als wapen,
onze rubberbril een vizier,
de vissen korzelige rechters.

En
tussen de kwallen en het zonnig wier
zou dan naar boven stijgen
het overwinnend dier dat dorst te schieten in het
schuim dat ons zo helder scheidt, jou en mij.

Hugo Claus

De Britse krant Mail on Sunday meldde vorige week het mysterie rond Banksy te hebben opgelost. De identiteit van deze befaamde kunstenaar bleef tot nog toe onbekend, maar volgens de krant is het de 34-jarige Robin Gunningham. Gunningham kwam uit een rijk gezin en ging vroeger naar een particuliere school in Bristol, en van Banksy was al bekend dat hij uit Bristol kwam en later naar Londen verhuisde.

Maar er is meer. Jaargenoten van Gunningham bevestigde dat hij een zeer creatieve jongen was, een van de beste uit zijn klas. En dan is er de foto. Deze foto, die vier jaar geleden op Jamaica is genomen, toont een man met stencils en graffiti. De geruchten gaan dat het hier om Banksy gaat, en sommigen jaargenoten herkennen de man als Gunningham.

Een collega van Banksy woonde vroeger samen met Gunningham. Op de vraag of Gunningham inderdaad Banksy was antwoordde hij dubbelzinnig: “Wel, destijds was hij het niet”. Dan is er nog een vrouw waar Gunningham een tijd mee samenwoonde die voor het platenlabel Hombre werkt, een bedrijf dat veel illustraties van Banksy heeft gebruikt. Kortom, volgens de krant genoeg aanwijzingen om aan te nemen dat de identiteit van Banksy niet langer geheim is. Wat mij betreft een hoop gespeculeer en gegis, en voor Banksy niet zo mooi. Ten eerste heeft hij de politie dan heel wat uit te leggen, ten tweede is er nu al een schaar boze fans. Is de provocerende, choquerende en controversiele Banksy een rijkeluiszoontje van de monarchie? Hield hij daarom zijn identiteit geheim? Heeft hij zijn fans voorgelogen?

Banksy’s uitgeverij geeft geen commentaar.

Inmiddels al weer 18 jaar een begrip in Nederland: de Parade. Het reizende festival dat in juni van start ging, zal binnenkort Utrecht en Amsterdam aandoen. Zwoele zomeravonden, werelds eten, de prachtige Fontijnbar en natuurlijk de zweefmolen. Nergens is het zo mooi zweven als op de Parade in Amsterdam. Uitkijkend over de Amstel in de schemer, terwijl je eigelijk al naar bed moet maar je hippie-ouders een oogje toeknijpen (opdat zij van hun mojito’s kunnen nippen). Ah, jeugdsentiment. Het is de sfeer, de geur, de lichtjes in de bomen. Je kunt er in de zweefmolen, schilderen, knutselen, jeugdvoorstellingen bezoeken, hutten bouwen en muziek maken. En dan opnieuw in de zweefmolen, die overigens ook toegankelijk is voor volwassenen.

Naast veel vertier voor kinderen (had ik het basilicumijs al genoemd?) zijn er ook veel mooie voorstellingen te bezoeken. Veel theater op het programma, maar ook film, muziek, circus en cabaret. De voorstellingen kosten tussen de € 1,- en de € 8,50, of zijn zelfs gratis. Publiekstrekkers Ellen ten Damme, Carver en jazzlegende Benjamin Herman zijn slechts een klein voorproefje. Zo speelt bijvoorbeeld Suver Nuver weer, en de Fantasten, die beiden ook geboekt stonden op Oerol. Dan is er nog het doven project. In Amsterdam en Utrecht zijn een aantal voorstellingen ‘ondertitelt’ door een Nederlandse of internationale doventolk, die een theatrale en expressieve vertolking van de muziek of tekst zal geven. Wat mij betreft een bijzonder initiatief en een goede weerspiegeling van het open karakter van de Parade. Want iedereen is welkom op dit circusachtige festival, waar je wel verliefd op moét worden. 50 voorstellingen, 20 bands, 17 dagen per stad lang.

De Parade, mobiel theaterdorp
Den Haag 27 juni – 6 juli Westbroekpark
Utrecht 11 – 27 juli Moreelsepark
Amsterdam 1 – 17 augustus Martin Luther Kingpark

Update 20.06: De Oostenrijkse Peter Friedl besloot gister om zich terug te trekken uit de Vincent Awards 2008. De kunstenaar was het niet eens met de prijs en de jury. ”Een van de juryleden is een kunstverzamelaar die werk bezit van Francis Alÿs. Daardoor is de competitie bij voorbaat al bevooroordeeld. Maar bij het Stedelijk was geen enkele ruimte voor discussie. Ook de werkomstandigheden waren verre van ideaal. Ze wilden nieuw werk hebben, maar de kunstenaars kregen geen productiebudget.” Aldus Friedl. De expositie was al volledig ingericht. Het museum, dat overigens beweert altijd transparant te zijn geweest over de prijs en de jurering, zal de zaal voorlopig leeg laten.

Kabouter Buttplug komt terug in Rotterdam! Het buitenbeeld, een 6 meter hoge kabouter met een gestileerde kerstboom in de hand, werd een aantal jaren terug van de straten gehaald omdat het aanstootgevend zou zijn. Sinds drie jaar staat het op de binnenplaats van museum Boijmans Van Beuningen te wachten op verdere instructies en december vorig jaar besloot men eindelijk dat dit omstreden beeld toch niet kon ontbreken in het Rotterdamse straatbeeld. Over een maand of drie is de gigant weer te bewonderen op een nieuwe locatie: het Eendrachtsplein, op de kruising van de Oude en de Nieuwe Binnenweg. Het vervoeren zal nog een klus zijn, want het bronzen beeld weegt maar liefst 4.500 kilo.

Het beeld werd in 2001 voor 280.000 euro aangeschaft, maar viel niet bij iedereen in goede aarde. Het was grof. Het was aanstootgevend. Het was helemaal McCarthy!
Het beeld ‘Santa Claus’ van kunstenaar Paul McCarthy vormt een protest tegen de comsumptiemaatschappij en kreeg in de volksmond de naam Kabouter Buttplug toegewezen, vanwege de ‘gestileerde kerstboom’ in zijn hand. McCarthy staat bekend om de knipoog naar seks in zijn werk. Soms subtiel, soms grof, zoals zijn videoinstallatie in het Tate met pornoachtige beelden. Voor dat zaaltje staat een waarschuwingsbordje: “This installation contains strong sexual images and might not be suitable for all ages.” Maar er is meer dan seks. Danwel in thematiek, danwel in vormen/ kleuren, McCarthy snijdt onderwerpen aan waar we bang voor zijn. Groots, confronterend. Werk waarbij een gevoel van onbehagen bijna iedereen overvalt. Werk dat binnenkomt. Voor mij is McCarthy een van de meest controversiële kunstenaars in de moderne kunst.

Ik mors je over al mijn paden
liefste
Jij rood de rozen en jij blinkende
het blauw
Jij kano’s in de blik van elke vrouw
Jij beelden in parijzen van het
water
Jij lentebroden in de manden van
de straten
Jij kinderen die met een hoofdvol
mussen
Achter de zonnebal aandraven
Jij mei jij wij
Jij herteknieën van de zuidenwind

Ik juich je sterrelings

Paul Rodenko

Vorige week werd de eerste tweejaarlijkse Prijs voor de Jonge Kunstkritiek voor het Nederlandse taalgebied gelanceerd. De stimuleringsprijs, een samenwerking tussen de Appel, Witte de With en het Fonds BKVB, vormt een erkenning voor een nieuwe generatie critici en essayisten die schrijft over hedendaagse beeldende kunst. De initiatiefnemers willen voorkomen dat de kunstcritici te vlak worden en het belang van deze baan benadrukken. De kunstkritiek staat onder druk, vinden ze. ‘We leven in een tijdperk waarin men overspoeld wordt met beelden, maar waar een tekort bestaat aan gedegen kritische reflectie op de betekenis van deze beelden. Steeds minder vaste critici zijn in dienst bij de kwaliteitspers en de honoraria zijn dusdanig laag dat het beroepsmatig uitoefenen van het vak dreigt te degraderen tot een ‘bijbaan’ van journalisten of professionals uit de kunstwereld.’

Ieder talent onder de 35 kan zijn werk inzenden. Het werk zal onder andere beoordeeld worden op stijl, opbouw, grondige (contextuele) informatie en toegankelijkheid. Netwerk of werkervaring telt niet mee, het gaat om de kwaliteit van het stuk. Een mooi initiatief, lijkt me. Voor de twee categorieën, Recensie en Essay, valt respectievelijk € 7 500 en € 12 500 te winnen. Deelnemers aan deze eerste editie kunnen tot en met 30 juni hun artikelen aanleveren via de website www.jongekunstkritiek.net.

Kom op Got-arters, maak mij trots!

De Franse politie heeft vier vermiste schilderijen teruggevonden. Het betreft werk van Jan Brueghel de Oudere (Allegorie van de Aarde en Allegorie van water), Alfred Sisley (Allée de peupliers de Moret) en Claude Monet (Falaises près de Dieppe). De werken zijn zo waardevol dat ze onverkoopbaar zijn en de politie denkt dan ook aan roof op bestelling. Augustus vorig jaar werden de schilderijen door gemaskerde mannen uit het Musée des beaux arts(Nice) gestolen. Deze week doken ze op in Marseille en de politie heeft inmiddels een tiental mensen aangehouden.

Bij Sotheby’s Amsterdam is een grote, tot nu toe onbekende inkttekening van Karel Appel gevonden. De tekening spreidt zich uit op de achterkant van twee gouaches (chique benaming voor het gebruik van plakkaatverf) op papier, die bijna tegelijkertijd aan het veilinghuis werden aangeboden. Als een veilinghuis nieuwe schilderijen in ontvangst neemt, halen ze deze eerst uit de lijst. De achterkant kan namelijk belangrijke informatie bevatten over de herkomst van het schilderij en de maker. Mireille Franken ontdekte op de eerst ingeleverde gouache een incomplete tekening met Appel’s handtekening. Toen twee weken later de andere gouache ingebracht werd, ging er een lichtje branden. “Hetzelfde jaartal, hetzelfde papier, dezelfde inkt. Toen ik de andere gouache uit de kelder haalde, bleken de twee fragmenten exact op elkaar aan te sluiten.” De twee werken worden apart verkocht en zullen naar schatting tussen de 40.000 en 60.000 euro per stuk opleveren.