Got Art?

De Nieuwe Kerk presenteert in de Nederlandse hoofdstad de tentoonstelling ‘Black is Beautiful’ ofte ‘de zwarte mens in de Nederlandse kunst’. Ongeveer 135 schilderijen, tekeningen en manuscripten worden in het huis van God slash museum tentoongesteld.

Zoals de titel al weggeeft, toont Black is Beautiful onze zwarte medemens in werken van Nederlandse kunstenaars. De fascinatie voor de zwarte mens is door de eeuwen heen verbeeld, met paradepaardjes als Rubens (een Belg), Rembrandt, Karel Appel en Marlene Dumas .

De tentoonstelling moet, volgens de pers, ‘een positief beeld geven van zwarte mensen’. Negatieve zaken zoals karikaturen en slavernij zijn daarom weggelaten. Veel mensen denken dat zwarten pas ontdekt werden als slaven, maar we vergeten dat er een zwarte Romeinse keizer was, en laten we Shakespeares Othello niet vergeten.

Stel: je bent blank, op reis in zwart Afrika, en je ziet een poster met de titel ‘witte mensen’. Binnen hangen allemaal schilderijen van de kruisvaarders, Vlaamse boeren die het land ontginnen, Nederlandse kinderen die tussen de tulpen lopen. Zou je dat een zinvolle tentoonstelling vinden, of zou je je gekrenkt voelen?

Wederom geen gerenommeerde kunstenaar deze zondagochtend maar onze eigen Moeder Natuur (in feite de grootste kunstenaar natuurlijk)  en wel in de vorm van een groot, grijs slurfdier uit het dierenrijk te weten de olifant. Ik wist het zelf ook niet maar deze dieren blijken te kunnen schilderen.

Op veel verschillende plekken in Azië wordt er door olifanten geschilderd. Op de website van The Asian Elephant Art & Conervation Project kan je de  vele verschillende doeken bekijken en kopen. Het zelfportret (?) hier links is van Hong, een achtjarige vrouwtjesolifant uit Thailand en is voor $800 over de toonbank gegaan. In dit filmpje zie je hoe Hong dit schilderde, bijzonder om te zien.

Het AEACP is een non-profit organisatie gericht op het beschermen van het slinkende aantal olifanten op de wereld door middel van donaties en door de verkoop van de schilderwerken gemaakt door de dieren.

Valt dit binnen de grenzen van het begrip kunst? Daar valt over te twisten.

Dat de Hoge School voor de Kunsten Utrecht faculteit Theater ook wel eens talent levert bewijst niemand minder dan Eric Koller. De Limburger heeft sinds zijn afstuderen in 1997 niet stilgestaan. Hij won het groninger Cabaret Festival, de Wim Sonneveld prijs en zelfs de prijs voor de beste acteur op het Theaterfestival Brno in Tsjechie. Afgelopen zaterdag ben ik deze cabaretier gaan zien in het Vondelpark openlucht theater. Daar speelde hij korte scenes uit zijn oude (Fool Koller) en nieuwe (Hippopotomonstrosesquipedaliofobie (angst voor lange woorden)) voorstelling. Het is geen mime, het is geen cabaret, het is geen theater, en toch is het dat allemaal wel. Eric Koller heeft een geheel eigen, beeldende en expressieve vorm van theater-mime-cabaret ontwikkeld, die ontroerd en aan het lachen brengt. Die een clowneske parodie is, die inzoomt op de kleinste details. Die een zaal vol volwassenen ‘JAN KLAASSEN!’ laat roepen, die stuntelig is, warm, herkenbaar. Sommige vergelijken hem met John Cleese en Mr. Bean, maar daar ben ik het niet mee eens. Want Koller is behalve een stuntelaar vooral heel beeldend. Zo kwam hij in de eerste scene op in een gigantisch rond wit pak, verkleed als tennisbal, en laat hij zich heen en weer schieten over het podium. Je perspectief verandert, je zoomt automatisch in op de scene en het wel en wee van deze tennisbal. En dat doet Eric Koller anders dan Mr. Bean. Hij laat je dingen vanuit een nieuwe hoek zien. Hij laat je anders kijken. Maar bovenal: Hij werkt op de lachspieren.

Eric Koller staat 4, 5 en 6 november in de Kleine Komedie te Amsterdam en doet vanaf eind november dit jaar ook België aan.

Een laatse noot: Ik zag Koller in het Vondelpark Openluchttheater. Dit theater vormt de haven voor een jaarlijks terugkerend festival in het Vondelpark te Amsterdam waar men gratis naar grootse artiesten kan kijken. Het programma van het Openluchttheater is de hele zomer gevuld met (muziek)theater, dans, cabaret en concerten, en is wat mij betreft een van de leukste festivals van Amsterdam. Helaas dacht de Amsterdamse Raad van de Kunsten daar niet zo over. Zij gaven het festival een negatief advies (wellicht omdat het niet winstgevend is?) wat betekent dat het festival volgend jaar bijna geen geld meer krijgt. Zo weinig geld, dat we het festival na dit jaar niet meer terug zien. Zo weinig geld, dat het festival zijn deuren sluit.

Maar er is nog hoop. De gemeenteraad neemt in oktober zijn besluit, en tot die tijd verzamelt het Openluchttheater zoveel mogelijk stemmen om dit besluit tegen te gaan. Laat ook je stem horen en help het Openluchttheater!

Op mijn vakantiewerk krijgt saaiheid een nieuwe betekenis. Het was tijdens dat besef, denk ik, dat ik op de website van De Morgen las dat er achter het schilderij ‘Grasgrond’ van onze Noorderburens-trots Vincent van Gogh een portret van een vrouw verborgen zit.

De vrouw onder Grasgrond

Een internationaal onderzoeksteam heeft het portret met speciale röntgenstraling bloot weten te leggen. Het nieuws is geen primeur: het was bekend dat Van Gogh regelmatig ouder werk overschilderde. Naar schatting is onder een derde van zijn schilderijen ouder werk te vinden. Ook bestond er een vaag vermoeden dat achter de bovenste verflagen van ‘Grasgrond’ een vage omtrek van een hoofd te zien was.

Toch is dit blootgeleg weer een spannende ontdekking. Het stelt kunsthistorici in staat de ontwikkeling van Van Gogh als schilder beter te begrijpen.