Got Art?

Een lesbisch stel in een slaapkamer. De een is een succesvol jazz-zangeres, de ander stewardess op intercontinentale vluchten. Levenspartners. Slaapkamergeluk. Koosnaampjes (poesje en tietje), Lingo kijken op zaterdagavond. Een druk bestaan in een stadswoning, maar samen hebben ze het goed. Denk je.

Ik ben afgelopen donderdag naar Inside Out van theatergroep Mugmetdegoudentand geweest. Een stuk over relaties, moralen en vooral over de angst van een mens. Als de jazz-zangeres Hedwig(Lineke Rijxman) en stewardess Titia(Joan Nederlof) op tv zien dat Ayaan Hirsi Ali het land word uitgezet, verandert dat hun relatie voorgoed. Hedwig verliest zichzelf in de gebeurtenis. Ze kan niet begrijpen waarom iemand die liegt over zijn naam zijn paspoort word afgenomen. ‘Als ik de Vries heet maar ik zeg dat ik Janssen heet, moet ik dan het land uit?’ En waarom kan de publieke opinie rondom Ayaan zomaar omslaan? Ze probeert vat te krijgen op alles wat er na 11 september is gebeurt, ze probeert vat te krijgen op Nederlanders, op de wereld, op Ayaan en op zichzelf. Uit pure wanhoop duik ze het bed in en zegt er pas weer uit te komen op het moment dat ze alles begrijpt.

Titia, die niet goed weet wat ze er mee aan moet, probeert haar zo veel mogelijk te steunen. Voor haar zijn de gebeurtenissen rondom Ayaan niet van hoger belang. Ze heeft gelogen, en dus moet ze het land uit. Logisch. Dat is politiek, het staat te ver van Titia’s bed om je druk over te maken. Ze kan Hedwig niet helpen. Ze weet het antwoord op haar vragen niet, en ziet ook niet in waarom je dat zou moeten weten om gelukkig te zijn. Titia maakt zich veel meer zorgen over hun relatie, over de kinderen en over haar familie.

Langzaamaan groeien de twee uit elkaar. Je ziet hoe Hedwig zich meer en meer verliest in haar getob. Het gaat allang niet meer om Ayaan, maar het gaat om het kopieergedrag van de mens. Angst kopieert zich, verlangen kopieert zich, haat kopieert zich. Hoe kun je daaraan ontsnappen, hoe kun je zorgen dat je niet meegaat in de publieke opinie? Hedwig kan het niet bevatten. Het maakt haar bang en onhandelbaar.

Hoe hun relatie in verval raakt is prachtig gespeeld. De personages zijn realistisch, ontroerend, oprecht. Vooral Lineke Rijxman heeft mij enorm geraakt. Als zij zichzelf verliest in haar gedachten, verlies je met haar mee. Alsof je even stil staat en alleen maar kan denken, ‘ze heeft gelijk’, zonder dat het moraalridderig wordt. Naast grote ontroering zit het stuk ook vol humor en tragikomische taferelen, zoals we van de mug gewend zijn. De knulligheid van een stel dat Lingo kijkt en toastjes met notenpaté eet is hilarisch. De verschillen tussen de twee, maar ook de liefde is voelbaar. De tekst is grappig en herkenbaar, en blijft het hele stuk door verassend.

Ik kwam helemaal perplex uit het theater. Zo goed gespeeld dat het echt was. Alles voelde echt. Een waanzinnig rakende voorstelling die ik iedereen kan aanraden.

Inside Out is tot juni te zien in het theater.